De restauratie van de Acropolis
Ongetwijfeld is het werk dat op de Acropolis reeds ettelijke jaren wordt uitgevoerd belangrijk. Wat verwacht men na de voltooiing ? Niet veel, zeggen de wetenschappers. Verlenging van leven met ten hoogste 50 jaar, gelet op de luchtverontreiniging.
De toeristen, die de rots beklimmen, lijken vertrouwd te zijn met de stellingen, de Grieken vinden het surrealistisch, temeer ze met heimwee terugdenken aan de dagelijkse schooluitstappen naar de Acropolis. Recent werd een heuse hijskraan geplaatst. Sinds het begin van de zomer kwam de restauratie van het Parthenon immers in zijn beslissende fase. De restauratie van het noordelijk gedeelte van de tempel dient gerealiseerd tegen 2006. Wie dacht dat ze zou afgerond zijn tegen juni 2004, het begin van de Olympische Spelen, denkt meer dan optimistisch. Het Parthenon redden is primordiaal, benadrukt Manolis Korres, architect en ingenieur en universiteitsprofessor, die reeds 15 jaar bezig is met de restauratie van het monument. De zuilen worden behouden. Brokstukken ervan, die tijdens de vorige restauraties werden opgevuld met cement, worden thans hersteld met Pentelisch marmer. In het begin gebruikte Balanos marmer om de gaten te dichten, zegt Lena Lambrinou, één van de vier vrouwelijke ingenieurs en architecten die de restauratie van het noordelijk deel op zich namen. Ze verklaart verder dat de techniek van Balanos om ijzer te gebruiken niet de juiste methodiek bleek, want na verloop van tijd ontstond oxydatie, werd de kwaal erger, zodat uiteindelijk het marmer ging splijten. Toch verliest het werk zijn waarde niet.
De huidige fase van de restauratiepogingen van het Parthenon leidt de architect Nikos Toganidis. Hij werkt met 70 mensen: architecten, burgerlijke ingenieurs, scheikundigen, werktuigkundigen en 40 marmerbewerkers van de school van Tinos. Lager, ter hoogte van de Propyleeën, lijken de zaken eenvoudiger. Volgens de verantwoordelijke van de Dienst voor het behoud van de monumenten van de Acropolis, Mary Ioannidou, kan de klus geklaard worden voor 2004. Toen de Beierse architect Klenze in Griekenland aankwam ten tijde van Koning Otto waren fortificatiewerken aan de gang en stonden kanonnen opgesteld, waren ruïnes en vreemde bezoekers met verzamelwoede het decor van de Acropolis. Waar de tempel van Athene Niki staat, was een kruitmagazijn, die de Turken ten tijde van de oorlog met de Venetianen in 1867 hadden omgevormd tot een versterkte burcht met kanonnen. In 1835 werden de funderingen van de oude tempel opgegraven. Onmiddellijk werd de restauratie aangevat. Vandaag draagt de architect Dimosthenes Ziro de verantwoordelijkheid voor de laatste fase.
Volgens de studie van Ziro werden vele architectonische onderdelen van de tempel tijdens eerdere restauraties op een verkeerde plaats gezet. Thans dienen nog zuilen van de zuidkant overgebracht naar de oostzijde, en omgekeerd. IJzeren balken, die werden gebruikt om de delen aan elkaar te voegen, dienen vervangen. Het uitzicht van het monument zal niet ingrijpend veranderen, zegt de heer Ziro, maar voor de vorser die stenen kan lezen en geschiedkundige informatie kan afleiden uit bouwkenmerken, die erop wijzen dat de tempel ooit werd gebruikt als opslagplaats is de verandering van groot belang. De inkepingen die sommigen aanbrachten in de muren om een houten zoldering voor het magazijn te maken, worden terug op hun plaats gezet. Aldus zorgt de wederopbouw voor de beginstructuur van het gebouw met respect voor de ge-schiedkundige evolutie.
Er wordt voorzien dat na beëindiging van de werken de originele vorm in ere zal hersteld zijn tegen 2003. Het ligt niet in onze bedoeling van de Acropolis een soort Disneyland te maken, gaat Ziro verder, we maken het gebouw niet mooier, maar saneren de ruïnes. Indien we zouden willen verfraaien, konden we zo te werk gaan dat elke leek wordt gecharmeerd. De wonden die de monumenten vertonen getuigen echter van de rijke geschiedenis van Griekenland. Thans schatten de meest optimistische wetenschappers, rekening houdende met heersende omstandigheden, de levensduur van de monumenten op ten hoogste 50 jaar. De luchtvervuiling en de regen tasten het bovenvlak van het marmer aan en zorgen ervoor dat het marmer als het ware tot gips verwordt. Grote manifestaties zoals de Olympische Spelen zorgen ervoor dat in optimale omstandigheden restauraties worden uitgevoerd.
Jean-Marie Petyt
Vertaling uit de bijlage Epsilon van een zondagskrant van 2 september 2001
Belgisch-Grieks liefdesverhaal:
Odysse van 96 uur om Griekse straathond te redden
Dit leuke, enigzins aangrijpend en vertederend verhaal van een Belg die verliefd wordt op een Griekse, vonden we in het Nieuwsblad van 25 juni 2001. Antwerpenaar Patrick was in 96 uur naar Griekenland en terug gereden om zijn achtergelaten vakantieliefde naar België te brengen: Hera. Hij was verliefd geworden op Hera in een Grieks badplaatsje. "Terug in België belde ik naar het hotel om te horen hoe het met Hera was." Hera is… een hond en het bleek dat ze alle straathonden in het dorp wilden afmaken en Patrick sprong haast meteen in zijn auto om het dier naar hier te brengen. Een odyssee met straathond Hera in de hoofdrol. Ziehier het verhaal.
Ex-straathond Hera wijkt op het appartement in Antwerpen geen meter van Patricks zijde. En dat was twee weken eerder niet anders. "Toeristen dachten hat het onze hond was", zegt Patrick. "Als we 's ochtens wakker werden, lag ze voor onze deur. En dat bleef zo. Ook als we naar het zwembad, restaurant of de zee gingen. Het was liefde op het eerste gezicht". Het afscheid, na twee weken vakantie, viel zwaar. "We konden Hera niet meenemen, mijn vrouw en ik hebben een kat van 20 jaar op het appartement. Dat beestje kan je niet plots opzadelen met een grote hond als huisgenoot".
Treurend
Maar ook straathond Hera miste haar vakantiebaasje. "Vrienden die we in Griekenland hadden gemaakt, belden ons om te vertellen dat Hera nog steeds voor onze kamer lag. Ze at ook niet meer. Toen we een dag later naar het hotel belden, vertelden ze ons dat alle straathonden in het dorp, een spuitje zouden krijgen". Meer had Patrick niet nodig. Twee dagen later lag het ticket voor de veerboot klaar, zat de auto vol hondenkoekjes, en vertrok hij voor een tweede keer naar Griekenland. Een tocht van 48 uur. En toch sliep Patrick niet bij aankomst in zijn hotelkamer, maar in zijn auto. "Hera is bang voor auto's. Ik probeerde haar te overtuigen om in te stappen, door de deuren van de wagen te laten openstaan. Ik slapend in de auto, zij naast de deur, op de grond". Het lukte niet. De straathond kreeg de nodige spuitjes om haar naar België te mogen overbrengen, en werd verdoofd. Ook tijdens de reis bleef Patrick zoveel mogelijk bij de hond. "De obers op de veerboot begrepen er niks van", zegt hij. "Ik at mijn frietjes op, en gaf de biefstuk aan Hera. Knettergek, vinden ze dat in Griekenland.
Biefstuk voor Hera
Straathond is ondertussen prima gewend aan haar luxeleventje in Antwerpen. En ook kater Mickey heeft zich bij de impuls van zijn baasje neergelegd. "Ze eten en drinken uit dezelfde bak en neuze-neuzen zelfs al met elkaar, zegt Patrick.
(DA)
Kretenzische (ca)straathonden

Carine Wouters is een vrijwilligster in een asiel in de omgeving van Antwerpen en kwam onlangs terug uit Kreta. Ze kwam daar in contact met een dame uit Duitsland, Silke Wrobel, die al twaalf jaar zorgt voor de straathonden van Chania. Tot een vijftiental jaar geleden hadden de Kretenzers heel weinig welvaart en was voor sommigen eten soms een luxe. Daardoor hebben ze nooit dieren gevoed die niet nuttig waren door hun werk (ezels) of opgegeten werden (geiten en schapen). Ze kennen dus geen gezelschapsdieren. Er lopen in de dorpen en vooral in de steden honderden straathonden rond; ze zijn van niemand, de Grieken geven er niet om, niemand voedert ze - behalve de toeristen. Als het toeristisch seizoen voorbij is, worden deze honden hongerig en opdringerig, zodat ze soms hardhandig worden weggejaagd. Twaalf jaar geleden begon Silke Wrobel deze paria's op te vangen. De burgemeester van Chania gaf haar een stuk grond ter beschikking nabij de luchthaven, zonder water, in the middle of nowhere. Eerst met eigen middelen, daarna met de hulp van enkele goede zielen, vooral uit Duitsland, die geld inzamelden, heeft Silke een opvangtehuis gecreëerd voor deze ongewenste dak- en eigenaarlozen. Momenteel verblijven er in The Little Arch of Noach ongeveer 500 honden in groepen van 20 tot 40 honden per afspanning. Jonge dierenartsen komen er regelmatig een deel van hun vakantie doorbrengen om gratis de dieren te verzorgen, in te enten, te castreren en te steriliseren.

Tegelijkertijd worden de nu op straat levende honden en een deel van de katten in de mate van het mogelijke gecastreerd en gesteriliseerd. Ze worden terug op straat gezet in de omgeving van georganiseerde voederplaatsen. De plaatselijke autoriteiten zien Silke niet graag. Ze aanvaarden niet dat een buitenlandse hun manier van dierenbehandeling bekritiseert. Griekse veeartsen beschuldigen haar van broodroof (alsof daar iemand ooit een straathond zou laten castreren of steriliseren). Het conflict is geëscaleerd, het asiel is een doorn in het oog en moet verdwijnen. Silke en de 500 honden die er eindelijk rust hebben gevonden, moeten tegen het eind van het jaar weg. Het probleem is dat de Grieken geen honden halen uit een asiel. De enige hoop voor deze 500 honden is een nieuwe thuis te vinden in het buitenland, anders zullen ze geëuthanaseerd worden. Maar deze honden die stuk voor stuk gezond zijn (met inentingsboekje en gezondheidsattest), die allemaal gecastreerd of gesteriliseerd en elektronisch geïdentificeerd zijn, wil Silke niet laten inslapen.
Carine Wouters weet wel dat we in België genoeg honden te plaatsen hebben, maar deze honden uit Chania hebben ook recht op een leven en in hun land hebben ze dat niet. Door hun sociaal karakter, gewoon in groepen te leven, kunnen zij zonder probleem bij een andere hond geplaatst worden. Daarom dat Carine Wouters hoopt dat er Belgische dierenvrienden zijn die er zullen adopteren als een extra gezel. Zij zoekt kandidaat-adoptanten en asielen die verzekeren dat ze voor deze honden een goede thuis zullen zoeken, vervoermaatschappijen die honden en eventueel hulpgoederen kosteloos willen overbrengen, transportkisten als gift of in leen, vervoer van de luchthavens naar de opvangadressen, alles wat Silke ter plaatse nodig heeft (voeding, medicijnen, dekens, …) op korte maar ook op lange termijn, sponsors om de zo laag mogelijke maar onvermijdelijke kosten te helpen financieren, publiciteit, informatie die nuttig kan zijn.
Sinds een paar maanden deden alarmerende berichten de ronde: met het doel de straten van Athene proper te maken voor de komende Olympische Spelen in 2004 zouden de autoriteiten in Griekenland overgaan tot het massaal vergiftigen van de straathonden en -katten. Wat begon als een gerucht is nu een werkelijkheid geworden. Het is immers een gemakkelijke oplossing om ineens van al die 'lastposten' vanaf te zijn. Ik vraag aan alle dierenvrienden massaal te reageren tegen deze verschrikking.
Carine Wouters is te contacteren per email op garage.wouters@pandora.be
Boekbespreking: De kronieken van Kalo Horio
Pierre Platteau
In dit bijzonder sfeervol boekje beschrijft Pierre Plateau in 12 verhalen het gewone leven in Kalo Horio, het goede dorp, dat gesitueerd is in het oosten van Kreta, niet ver van Agios Nikolaos.
Het is een dorp waar iedereen iedereen kent en stilaan leren we ook de eigenaardigheden en de kleine kanten van de dorpelingen kennen. Een steeds terugkerende eigenschap is hun hardnekkigheid. Avrio Trinke zal het de ik-persoon nooit vergeven dat hij niet is opgedaagd op het feest dat ter ere van hem werd gehouden. Een Nederlandse, die het waagt een Griekse chauffeur te vervloeken nadat hij een hond had aangereden wordt zonder pardon door de hele dorpsgemeenschap buitengepest. De dorpsbewoners zijn immers bijgelovig en vrezen dat de vloek zal voltrokken worden.
Anderzijds heerst er ook een zekere kameraadschap en jovialiteit. De raki vloeit er rijkelijk
Een andere constante is een zekere wreedheid. Maria, die door Koutouki wordt verkracht, wordt als een onzuiver smerig kind bestempeld en tot outcast verklaard. Vera woont in bij haar toekomstige schoonfamilie, maar ze wordt er meer als een meid of een gevangene behandeld dan als een schoondochter.
De schrijver heeft bijzonder veel aandacht voor de psychologie van de dorpelingen afzonderlijk maar ook voor die van de gemeenschap als geheel: "Het dorp vertelt nooit waar het op staat. Het vertelt dat er iets gaat gebeuren wanneer het al voorbij is." De lijfspreuk van de Kretenzers lijkt te zijn: "Den pierazie" trek het je niet aan, allemaal hebben we immers lijken in de kast, een vrouw, een man, geweld, schulden, spoken die terugkomen in de nacht. Af en toe komt ook de politiek even om het hoekje kijken. En hier en daar steekt de schrijver de draak met de taalfouten die in het dorp worden gemaakt. Toeristen worden gelokt met: "Spinalonga with big boat" of "Wild Greta adventure" of afgescheept als ze de telefoon willen gebruiken met: "only for costumers"
Dit is een heerlijk boekje. Pierre Platteau geeft blijk van een heel fijn observatievermogen en van sympathie voor de dorpsbewoners, wat hem niet belet ook hun gebreken feilloos te portretteren. Zijn taalgebruik is sober en heel natuurlijk. Hij slaagt er in de lezer direct aan te spreken en niet meer los te laten.
De kronieken van Kalo Horio / Pierre Platteau.
Berchem: Epo, 1997.-107 blz.
ISBN 90 6445 059 5
Bea De Brucker
Minister Yiannitsis verklaart dat immigranten de Griekse economie verbeteren
Minister van Tewerkstelling en Sociale Zekerheid Tassos Yiannitsis verklaarde tijdens een conferentie over legale en illegale immigratie en aanverwante problemen dat de invloed van de werkende immigranten drastisch de realiteit van de Griekse arbeidsmarkt veranderen en hun aanwezigheid een cruciale bijdrage levert tot de Europese Economische en Monetaire Unie.
Yiannitsis verklaarde dat vreemde arbeiders, legale of illegale, heden 700.000 personen (of meer dan 10 procent van de Griekse werknemers) meestal tewerkgesteld zijn als ongeschoolde arbeiders, bijgedragen hebben in de groei van Griekenlands bruto nationaal produkt en de inflatie binnen perken wisten te houden. Immigrantwerkers hebben de landbouwsector een enorme hulp gegeven, die volgens het Ministerie van Landbouw, maandelijks gemiddeld 108.000 immigranten tewerkstelt, zei Yiannitsis. Verder heeft hun tewerkstelling en hun arbeid geholpen de arbeidskosten te beperken en de flexibiliteit van de kleine ondernemingen te verbeteren, alhoewel dat ook geleid heeft tot een verhoogde werkloosheid van de Griekse werknemers en een gedeeltelijke vervanging van Griekse werknemers door immigranten in bepaalde sektoren, vooral in de bouw en het toerisme. Een andere positieve faktor is de bijdrage van de immigranten aan de sociale zekerheidsfondsen, zei Yiannitsis. Negatief is, citeerde de minister, de verhoogde druk op de reeds inadekwate sociale en publieke diensten en het uitvloeien van de buitenlandse wissel in de vorm van de uitbetaling van de arbeiders.
Giorgos Terzis
uit I Kathimerini, 05.10.2001
vertaling: Johan Van Iseghem
Orthodoxe koorklanken in een stemmige Brugse kerk
De Orthodoxe Parochie HH. Konstantijn en Helena uit Brugge had op zaterdag 15 september laatstleden het Koor van de H. Johannes van Damaskus uit Parijs naar Brugge gehaald. Het is het koor van koorleider en tenor Serge Sorret, dat uit een vijftigtal leden bestaat, doch voor de gelegenheid met een negenkoppige bezetting het optreden verzorgde in de kerk van de Paters Jezuïeten te Brugge.
De Kerk was voor de gelegenheid goed gevuld met een talrijk opgekomen publiek. Zelfs de nationale televisiezender VRT Canvas was aanwezig om het concert in haar totaliteit op te nemen. Op 11 november aanstaande (aanvang tussen 22.30 en 23.15 uur) wordt een samen-vatting van 15 minuten uitgezonden.
Het programma bestond uit twee delen. Tijdens het eerste deel kwamen de gezangen uit de Vesperdienst en de Metten, alsook de grote hymnen van Kerstmis en het Kondakion van de Boodschap aan de Moeder Gods (25 maart) aan bod. Het tweede deel bevatte gezangen uit de Liturgie.
Het koor zingt hoofdzakelijk in het kerkslavisch. Puik initiatief was het voorzien in een programmaboekje van de vertaling van de uitgevoerde hymnen, terwijl eveneens ten gepaste tijde door vader Athinagoras Peckstadt verhelderende commentaar werd meegegeven aan de toehoorders. Ik was aangenaam verrast. Nooit eerder heb ik zo zuiver horen zingen door een koor, dat zich niet laat begeleiden door een instrument ter ondersteuning van de stem. Neen, hier werd regelmatig enkel de stemvork bovengehaald en zette elk koorlid de toon. Hemelse muziek leek het. Ik ben blij dat ik deze unieke gelegenheid niet heb gemist. Ik kijk vast en zeker op 11 november op Canvas om deze heldere momenten nogmaals te beluisteren. Wie weet, kom ik zo nog eens op tv?
Jean-Marie Petyt
Yiannis Ritsos
De naam van de dichter Yiannis Ritsos wordt in één adem verbonden met de dichters Kavafis en Seferis. Dit trio vormt de schare meest bekende dichters binnen en buiten Griekenland. Begin december brengt ELEFTHERIA Paralias v.z.w. op zondagmorgen 9 december een poëzieprogramma met een selectie gedichten van Ritsos onder de titel «Zomermiddagdroom en andere verhalen van vreugde en verdriet».
Yiannis Ritsos werd in Momenvasia (Peloponnisos) geboren op 1 mei 1909 als jongste kind van Eleftherios Ritsos en Eleftheria Voezoenara. Hij had twee zusters, Nina en Loula en één broer Mimis. Het gezin raakte na enkele jaren in zware financiële moeilijkheden en bleef evenmin gespaard van rouw en verdriet. Aldus verloor de jonge Ritsos reeds in 1921 zijn broer Mimis, die bezweek aan tuberculose. Enkele maanden later stierf eveneens aan deze ziekte zijn moeder, die hij aanbad. Vijf jaar later, in 1926, wordt ook Yiannis een TBC-patiënt: vele jaren zal hij doorbrengen in sanatoria, waar hij zich bekeert tot het marxisme. In de tussentijd is hij de man van twaalf stielen en dertien ongelukken: hij werkt als acteur, als danser, als tekstcorrector, als typist, als bediende en als essayist. Hij woont samen met zijn zus in Athene. In 1938 sterft zijn vader in een psychiatrische instelling, waar hij is opgenomen als gevolg van zijn gok-zucht, die zo groot is dat hij het hele familievermogen verbrast. Zijn lievelingszuster Loula wordt eveneens opgenomen in de psychiatrie.
Van jongsaf aan wijdt Yiannis Ritsos zich aan de dichtkunst. Hij publiceert voor het eerst in het tijdschrift «De vorming van de kinderen» in 1924. De literaire bijlage bij de Grote Griekse Encyclopedie nam een veertigtal gedichten van hem op in de periode 1927 - 1928.
Gedichten schrijven en de revolutie prediken beheersten de periode 1930 - 1936, waarin de bundels «Tractor» en «Pyramiden» verschenen.
Je eerste en je laatste woord
waren liefde en revolutie.
Jouw zwijgen was poëzie.
De bloedige onderdrukking van de staking der tabaksarbeiders in Thessaloniki in mei 1936 gaf Ritsos inspiratie voor het gedicht Epistrafos, een klaaglied van een moeder die haar dode zoon in de armen houdt en een metafoor voor de protesten en de opstand van het Griekse volk. 24 jaar later zal Mikis Theodorakis muziek schrijven voor het gedicht, wat zal helpen om Ritsos bekend te maken.
De periode 1937 - 1943 staat in het teken van de psychische ziekte van zijn zus Loula, die in dezelfde instelling als haar vader wordt verzorgd. Hij schrijft voor haar To tragoudi tis adelfis mou (Het lied van mijn zuster). Lentesymfonie behandelt het wonder van de eerste en prille liefde. In Mars van de oceaan, geschreven in 1939 en 1940, komt de Nazi-terreur aan bod.
De mensen maken trappen / van menselijke beenderen / om naar boven te gaan
De periode 1944 - 1955 kenmerkt zich door een nieuwe aanval van TBC, zodat Ritsos heel wat tijd noodgedwongen in bed moet doorbrengen. De bezettingstijd maakt de dichter minder geliefd: veel van zijn geschreven gedichten en een roman worden vernietigd. Na de bezetting en de oorlogstijd volgt de burgeroorlog. Ritsos wordt wegens zijn politieke ideeën vanaf 1948 verbannen achtereenvolgens naar het eiland Limnos, Makronisos en naar Ai-Strati. Hij komt pas vier jaar later vrij. De themata zijn uiteraard de strijd en de verbanning, het verplicht verblijf in de kampen. De partizanen zijn de helden van twee van zijn grootste dichtwerken Het Griek zijn, ook door Mikis Theodorakis op muziek gezet en De jonk-vrouw van de wingerd uit de periode 1945 - 1947. Verder verschijnen Imerologia exorias (Verbanningsdag-boek) en het gedicht met 5.500 verzen De buurten van de wereld, een kroniek van het decennium 1940 - 1950.
In 1954 huwt Yiannis Ritsos Falitsa Georgiadi, een dokteres uit Samos. Het eiland wordt zijn tweede vaderland. Een jaar later verwijst de bundel Proino astro (Ochtendster) naar zijn dochter Eris.
In 1956 krijgt Ritsos de Staatsprijs voor Poëzie voor het gedicht Sonata tou selino fotos (Maansonate), dat be-staat uit een heuse proloog, dramatische dialogen en een epiloog in proza waarin verschillende personen aan het woord komen, die nu eens hedendaagse dan weer mythologische figuren zijn. Zijn gedichten hebben de duistere kant van de ziel en van het onderbewustzijn als onderwerp, schrijven over eenzaamheid, gemis aan liefde, het verouderingsproces van het lichaam en van de dingen. To nekro spiti (Het lijkenhuis) uit 1959 en Kato ap'ton iskio tou Vounou (Onder de schaduw van de berg) uit 1960 zijn gekende werken van Ritsos uit die periode.
Met de komst van de dictatuur van het kolonelsregime wordt eens te meer Ritsos verbannen naar Jaros, Leros en tenslotte wordt hij in huisarrest naar zijn woning te Karlovassi (Samos) gezonden. In de gedichten uit de periode 1968 - 1969 wordt het regime negatief onthaald; een zweem van bitterheid waart door zijn poëtische ontboezemingen. Hij grijpt terug naar mythologische themata en naar figuren uit de Trojaanse oorlog, zoals Agamemnon, Helena en Ipheginia.
Toch – wie weet – / wellicht daar waar iemand verzet biedt zonder enige hoop, wellicht daar begint / de geschiedenis van de mens, die we vertellen, en de schoonheid van de mens
Tussen 1972 en 1983 blijft Yiannis Ritsos een actief en productief dichter. In 1989 schrijft hij To telefteio kalokairi (De laatste zomer), het gedicht dat u kon lezen in het augustusnummer van het Eleftheria Paralias Magazine. Hij stierf op 11 november 1990, elf jaar geleden. Hij liet een vijftigtal onuitgegeven bundels gedichten achter. Zijn werken uit de periode 1987 - 1989 werden postuum uitgebracht onder de titel Arga, poli arga mesa sti nichta (Laat, heel laat in de nacht). Ze bundelen zijn laatste handgeschreven gedichten en hebben de dood als thema.
Yiannis Ritsos was niet alleen dichter, maar beschikte tevens over voldoende teken- en schildertalent om de uitgaven van zijn bundels te voorzien van tekeningen. Ook schijnt het dat hij muzikaal begaafd was. Ritsos staat eveneens voor de dichter die de traditionele versvorm liet voor wat ze was en resoluut koos voor het vrije vers. Hij drukte zich uit in korte, hortende verzen. Later werd zijn poëzie lyrisch en getuigde van een uiterst verzorgde en rijke taal.
De gedichten van Yiannis Ritsos werden in vele talen vertaald. In onze taal is heel weinig van zijn opus beschikbaar. Franse en Engelse vertalingen zijn volop te vinden.
Het ontstaan van een gedicht
Ekaterina (Ninetta) Makrinikola verzorgde voor alle bundels na 1980 de literaire voorstudie, zorgde voor de lay-out en stelde de bibliografie van Ritsos samen. Ritsos leerde haar kennen tijdens de winter van 1970 - 1971. Hun kennismaking viel samen met het gedicht «Sectie Transport Piraeus». De dichter was veroordeeld door de junta tot huisarrest (zie hoger) in zijn woning op Samos.
Een International Congres Poëzie zou worden gehouden in Londen. Pablo Neruda, Chileens dichter en Nobelprijswinnaar, bekend van zijn Canto General, die door Mikis Theodorakis muzikaal werd herwerkt tot een opera, eiste dat Yiannis Ritsos zou worden voorgesteld. Een officiële uitnodiging voor de Griekse dichter in ongenade van het regime kwam via de Ambassade van Groot-Brittanië op het bureau van Stylianos Pattakos, een dictator. Pattakos nodigde Ritsos uit. Hun ontmoeting liep uit op een fiasco. De dictator zei hem dat het niet paste dat een dichter zich bezighield met politiek. Ritsos antwoordde dat hij, als dichter, zich voelde als de eerste burger van zijn land en dat zo iemand zich juist daarom wel moest bezighouden met politiek. Toen men hem vroeg een verzoek in te dienen om naar het congres te gaan, verscheurde hij woedend het formulier. Ze lieten hem een tijdje gerust. Toen ontmoette hij bij vrienden Ninette Makrinikola. Wat later, zonder enige verwittiging, had de junta hem te pakken en zond hem bij nacht naar de Sectie Transport en vandaar opnieuw naar Samos, in huisarrest, naar het huis van zijn echtgenote. Het gedicht, Sectie Transport Piraeus genoemd, maakt deel uit van de bundel «Gang en Trap».
Een half woord beneden, een half boven
koorts, cement, vochtigheid
van zweet plakkerig haar
de opschriften op de muren
gekrast met de nagels
namen, data
kleine hypotheken
diezelfde nachtmerrie
met diezelfde dievenlantaarn
gaten makend
vanavond vanavond morgen opnieuw licht
Wie zal ons blijvend herinneren
alsof men de sleutel hoort
in het slot
en de grote ketting
zal zich voortslepen door het weidse wit
waar op een punt, heel dichtbij,
nog heel alleen ligt te roken
onze laatste, weggegooide sigaret
Yiannis Ritsos
Vertaling Jean-Marie Petyt
Vorig jaar verscheen bij de uitgeverij Kedros, ISBN 960-04-1833-0 een bloemlezing onder de titel Anthologia Yiannis Ritsos. «Het ontstaan van het gedicht» werd vertaald en overgenomen uit de bijlage bij een zondagskrant van 2 oktober 1999
Terugblik
Eventjes wordt achteruitgekeken naar activiteiten waarop u al dan niet aanwezig was. Hieronder vindt u een kort relaas van wat reilde en zeilde binnen de vereniging tijdens de periode april tot en met oktober 2001.
Op zaterdag 21 april mocht de vereniging 17 leden ontvangen in de kelder van het «Hof van Watervliet», een sinds jaar en dag knusse ruimte voor kleinschalige projecten. Een CD-luisteravond stond op het programma. Jean-Marie had uit eigen discotheek een gevarieerd aanbod geselecteerd. Het werd een avond muziek, Griekse muziek uiteraard, beluisteren, aangevuld met wat commentaar over uitvoerders en de inhoud van de teksten. Allereerst kwamen de composities van Stavros Koujioumtzis aan de beurt. De rode draad was een recent verschenen CD,
e/brexe o ko/smoj, waarop zijn dochter Maria als vocaliste meewerkt, maar ook George Dalaras. Deze CD werd eerder in het tijdschrift besproken en behoort tot zijn favorieten. Aangezien op deze opname tevens een walsmuziekje werd opgenomen, werd bij Charis Aleksiou en zelfs bij de instrumentale muziek van Eleni Karaïndrou gezocht naar fragmenten die Europese dansen en hun specifieke muziek, zoals tango en wals, een Grieks tintje gaven. Vervolgens kwamen enkele fragmenten uit de CD, To pio mega/lo ye/ma, de grootste leugen in vertaling, van Jorgos Stavrianos, aan de beurt. De tijd vloog andermaal te vlug voorbij, zodat Maria Farandouri en enkele andere plaatopnamen niet konden beluisterd worden. Al met al voor de aanwezigen een aangename, ontspannen avond. De formule kende immers eind oktober een vervolg, maar daarover leest u meer in een volgend nummer.Wegens het verplaatsen van het ledenfeest naar september werd de jaarlijkse Griekendag in het Provinciaal domein van Huizingen aangegrepen om op Pinkstermaandag 4 juni verzamelen te blazen voor een ledendag, met als aantrekkelijk aanbod een gratis glaasje Retsina. Evenwel waren die dag de weergoden niet van de partij, zodat amper een eerder kleine delegatie leden aanwezig was. Volgend jaar misschien beter. Het blijft een unieke gelegenheid om in dit magnifieke kader Grieken te ontmoeten, te genieten van een pick-nick in de gezonde parklucht en de benen te strekken op de muziek, gebracht door I Ellines, alhoewel talrijke danslustigen wat verder weg van de danstent vol bewondering keken naar een dansgroep die meer traditionele dansen bracht.
Over de dagtrip naar Antwerpen wordt elders in het tijdschrift uitgebreid verslag uitgebracht.
Het ledenfeest van zaterdag 22 september te Eernegem verliep in de beste omstandigheden. Niettegenstaande de natte septembermaand bleef het overwegend droog voor de verzorgers van de barbecue. Binnenin werd het een gezellige feest, waarbij eten en drinken en dansen hand in hand gingen. I Ellines stonden in voor het muzikaal gedeelte. Het zou een traditioneel ledenfeest geworden zijn, maar de komst van een Kretenzer, vertegenwoordiger van de toeristische dienst van Kreta, de heer Jorgos Kyriakopoulos, zorgde voor dat ietje meer, voor een meer dan leuke verrassing. Dankzij bestuurslid Erik was deze sympathieke man op het feest aanwezig. De Kretenzer was uiteraard verrast tijdens zijn verblijf in België de Griekse sfeer tegen te komen, was uiterst opgezet dat enkele aanwezigen zijn taal begrepen en spraken. Hij riep mij terzijde en vroeg algauw of er die avond een tombola was. Hij wou een verblijf van een week in een hotel in Chersonissos (Kreta), kamer en ontbijt, voor twee personen verloten onder de aanwezigen. Volkomen onverwacht werd dan maar een loterij georganiseerd: 200 tombolabiljetten werden in de haast aangemaakt. De vereniging voegde drie T-shirts en drie flesjes Retsina toe aan de prijzenpot. Monique en Karine, onze dansleraressen, mochten de onschuldige hand steken in de dubbels van de tombolabiljetten en de prijzen, geschonken door Eleftheria Paralias, verdelen. De heer Kyriakopoulos leende zijn onschuldige hand voor de trekking van de hoofdprijs, die naar mevrouw Josiane Hernou en haar echtgenoot ging. Het lot was gevallen, doch ik dacht dat ik droomde toen onze gastheer aandrong om een tweede gelijkaardige set cadeau te doen. Ines Baeijs werd de gelukkige. Spontaan greep ze naar de microfoon om haar blijdschap te uiten en mee te delen dat ze als single girl een heer van gezelschap zocht om haar te vergezellen naar Kreta. Kandidaten weten aldus wie ze moeten contacteren.
Over de dagtrip van zondag 7 oktober naar Brussel wil ik u tenslotte berichten. Er waren 15 deelnemers. Voor het eerst kregen we ook een viertal leden uit Oost-Vlaanderen mee. Naar gewoonte verlieten we het Zuidstation richting Fonsnylaan, waar we in een typisch café in de nabijheid van het station een koffietje gingen drinken. Bij het verlaten van de zaak kwam Jenny, moeder van de prijswinnares van een week verblijf op Kreta, nogal ongelukkig ten val toen ze op een kelderrooster de voet zette en het deksel ging kantelen. De laatste gezondheidsberichten maken nog enkel melding van wat kneuzingen, blauwe plekken en schaafwonden. Bij het lezen van deze regels is ze terug well and living.
Jean-Marie en Nanette trokken naar «Het paard van Troje» in de Argonnestraat om te reserveren voor 15 personen om 12 uur. De giagia/ ofte grootmoeder was terug en herkende ons meteen. Anderhalf uur kon vrij worden geslenterd over de markt langs de talrijke kraampjes op de zondagse Vreemdelingenmarkt. Iedereen was rond de middag present. Een aperitief met wat hapjes kon er in. In de keuken werd de hoofdschotel gekozen. En de wijn vloeide…. met mate. Voor we weggingen werd Jenny geïnspireerd door de Griekse muziek en werd ik op de geïmproviseerde dansvloer gevraagd om een «zeïmbekiko» ten beste te geven. Met de metro trokken we richting Jubelpark, waar we twee tentoonstellingen konden bezoeken. We trokken eerst naar de bovenzalen om te genieten van de «Beelden uit Griekenland», een verzameling foto’s van gerenomeerde Griekse fotografen, die een beeld schiepen van de eilanden en hun bewoners. Menigeen herkende vakantieplaatjes. Er werd ook vastgesteld dat fotografie een kunst is, waarvoor vele kiekjes van hetzelfde onderwerp en het geschikte tijdstip van cruciaal belang zijn voor een goede foto. Vele foto’s konden, uiteraard met wat geluk, genomen zijn door een amateurfotograaf. De tentoonstelling in het museum voor blinden «In de ban van Hermes» was niet bijster interessant, alhoewel niet kan ontkend worden dat het voor blinden een openbaring kan zijn. Er bleef nog wat tijd over om het onderdeel, het hartenkabinet, te bewonderen. Een dokter, cardioloog, begon ooit allerlei voorwerpen rond het thema «hart» te verzamelen en schonk de collectie aan dit museum. Ter informatie beide tentoonstellingen lopen nog tot 25 november aanstaande. Misschien een tip voor een weekendtrip ?
We keerden met de metro terug en stapten even «De witte roos» op de Grote Markt binnen om onze dorst te lessen met een frisse pint.
Jean-Marie Petyt
Seizoenvruchten
Je kwam begin juli op Mykonos aan, met het doel er enkele dagen te blijven, ver weg van de problemen die je scheiding met Liza met zich meebracht. Plots werd het eind Augustus en was je hier nog, met het gevoel alsof iemand je de zomer had ontnomen, ook al gebeurde er van alles, leerde je veel mensen kennen en deed je heel wat ervaringen op.
Dat hoef je niet eigenaardig te vinden, want het menselijk geheugen meet de tijd niet af aan de hand van gebeurtenissen en situaties. Het is bovendien volkomen natuurlijk dat je nog naar de zomer zoekt tussen het zout dat lichamen op je lakens achterlaten. Weet je nog ? Vaak, wanneer je een vrouwelijk lichaam in je armen nam, kon je raden op welk strand van het eiland ze de dag voordien was gaan zwemmen. En nadien, toen alles goed ging en je aan haar wou terugdenken – aan haar die intussen weg was en die je niet meer zou zien – wikkelde je je in het bovenlaken en bleef haar lichaamsgeur onaangetast in je herinnering hangen.
In de hitte van de namiddag dook je in zee en voelde je dat heel kleine naaldjes je prikten, terwijl het zout in aanraking kwam met je door de zon aangetaste huid. Het zout nestelde zich in je poriën en zelfs de douche kon het niet verdrij-ven, meer nog het water uit de badkraan verschilde niet veel met zeewater. Je dacht immers dat het badwater rechtstreeks uit de zee werd gepompt. Op het terras waar je steevast een kop koffie dronk bij het vallen van de avond, had je het gevoel dat, ook al was je fris gewassen, je net uit het water kwam, je de naaldjes nog voelde prikken. Je hoofd was zwaar van de blootstelling aan de zon en tevergeefs probeerde je bij te komen met een kop koffie.
En ‘s avonds, terwijl je slenterde in de steegjes van Chora, snoof je in de noorderwind de geur van een vrouw die je aantrekkelijk vond, probeerde je de geur te volgen, zwierf je zonder resultaat in de steegjes. En toen je besloot het spelletje te stoppen, verspreidde de geur zich in de lucht en maakte ze je droevig.
Heel die periode speelde in je hoofd het idee om de eerste boot te nemen en naar Athene terug te keren, ook al was je als het ware gebonden aan het eiland, omringd door de magie van het blauw en bedrogen door de zee, die op de stranden haar kunstig kantwerk achterliet wanneer de golven, de ene na de andere, terugkeerden van een verre reis om zich te pletter te storten op het zand en de rotsen. De dagen op Mykonos geleken op een wit laken dat hangt te klapperen in de wind en de nachten op een verlichte boot zonder bestemming. Overigens, wanneer je toevallig je ogen wijdopen deed, vroeg je je af waarom de dichter volhoudt dat «mooie eilanden geen hemel hebben».
Dimitris Stefanakis *
Vertaling Jean-Marie Petyt
Fragment uit het boek « Seizoensvruchten », uitgeverij Okeanida, 2000
Het boek is niet verkrijgbaar in een nederlandse vertaling
alsook diverse oudgriekse teksten. Seizoenvruchten is zijn eerste eigen roman.
Poëzie
Toen ze klein was prikte men gaatjes in haar oren zodat ze oorbellen kon dragen.
Ze groeide op, trouwde, voedde kinderen op, oorbellen droeg ze niet.
Op een avond zei haar oudste zoon: « Mama, ik ga weg,en zal je op een dag – je zult het zien – oorbellen meebrengen zware, van goud en lange, die komen te liggen op je schouders ».
Zij glimlachte verstrooid. «‘t Is al goed als je terugkeert, mijn zoon», zei ze hem.
De jaren gingen voorbij. De zoon trouwde, voedde kinderen op, oorbellen bracht hij niet mee.
Het moedertje werd heel oud, ze kromp, haar oren kwamen op haar schouders te liggen.
Ze vroeg hem haar halflange op te zenden, niet langer van die lange oorbellen.
Tot op een dag de gaatjes in haar oren opeens doorscheurden.
Toen begreep ze dat haar zoon was gestorven.
Yiannis Ritsos
Uit de bundel « Getuigenissen I » (1957-1963)
Recept voor een Griekse soep
Ingrediënten (hoeveelheid naar smaak):
honing, gemberpoeder, kippeboullion, champignons, spinazie, currie en kippevlees. En water.
De honing met gemberpoeder lichtjes carameliseren, blussen met water en de rest toevoegen. Zo bekomt men een heerlijke Griekse soep.
Eric Feys